Man, vrouw of iets daartussen
Eeuwenlang dachten mensen dat je alleen man of vrouw kon zijn. Ook vandaag de dag blijft dit onderwerp veel besproken. Vanuit de LGBTQ+ gemeenschap willen wij graag een helder beeld geven over dit onderwerp, zodat het beter te begrijpen is zonder dat het leidt tot discussie of oordeel.
Een stukje geschiedenis
Vroeger werd het verschil tussen man en vrouw vooral bepaald door wat men kon zien. Het lichaam bepaalde je rol, waarbij de man de deur uit ging om voor eten te zorgen en de vrouw thuisbleef om de kinderen op te voeden. Het leek vanzelfsprekend, maar dat kwam vooral omdat het altijd zo was gedaan.
Door de jaren heen veranderde dat beeld. Vrouwen gingen de deur uit en mannen gingen meer zorgen. Vrouwen kregen meer rechten en mannen durfden hun zachte kant te laten zien. Langzaam ontstond er ruimte voor een bredere blik op wat het betekent om man of vrouw te zijn.
Lichamelijke kant van man en vrouw zijn
Man en vrouw zijn heeft ook een lichamelijke kant. Bij mannen spelen bijvoorbeeld mannelijke hormonen zoals testosteron een rol, die het lichaam beïnvloeden en meehelpen aan eigenschappen zoals een baard, een lagere stem of spierontwikkeling. Bij vrouwen werken hormonen zoals oestrogeen en progesteron, die veranderingen in het lichaam aansturen, zoals borstontwikkeling en de menstruatiecyclus.
Het lichaam en de hormonen hebben altijd meegeholpen om mensen als man of vrouw te herkennen. Deze biologische kenmerken zijn duidelijk zichtbaar en beïnvloeden het lichamelijk functioneren, maar zeggen niet alles over iemands leven of ervaringen.
Geslacht en gender
Toch denken veel mensen nog steeds dat als je man bent, je je automatisch man voelt, en als je vrouw bent, je je vanzelf vrouw voelt. Binnen de LGBTQ+ gemeenschap werkt dat iets anders. Iemand kan biologisch man of vrouw zijn, maar zich vanbinnen anders voelen. Dat betekent niet dat het geslacht wordt ontkend, maar dat het gevoel van identiteit niet resoneert met het lichaam waarin iemand geboren is.
Misschien klinkt dit voor sommigen vreemd of lastig te begrijpen. Je zou kunnen denken: zoek hulp om weer in je lichaam te passen. Maar stel je voor dat je je het prettigst voelt wanneer je gewoon jezelf kunt zijn, maar dat het een ander gevoel is dan wat je van de buitenkant ziet? Je identiteit veranderen in iets wat je dan niet bent maakt het psychologisch erg moeilijk, want dan zou je dus iemand moeten zijn wie je niet bent. Dat maakt het voor de omgeving lastig te begrijpen, want je zou denken je bent toch al man of vrouw? Wat moet je veranderen dan?
Je kunt het een beetje vergelijken met schoenen die niet goed passen. Je kunt proberen erin te lopen, maar als ze niet comfortabel zijn, ga je hinken of krijg je pijn. Zo werkt het ook met identiteit: iemand kan niet volledig passen in een rol die niet voelt als zichzelf. Voor de omgeving kan dat verwarrend zijn, want het ziet er misschien uit alsof iemand “moet kiezen” voor man of vrouw, terwijl het innerlijke gevoel anders is.
Het verschil zit in twee woorden die bijna hetzelfde klinken, waardoor er vaak discussie ontstaat. We hebben het hierbij over geslacht en gender, twee woorden die vaak door elkaar gehaald worden, maar een andere betekenis hebben. Geslacht gaat over wat je van buiten ziet, zoals je lichaam, hormonen, een baard of je stem. Gender gaat over wat je van binnen voelt, je eigen gevoel van wie je bent. Dat laatste noemen we ook wel genderidentiteit. Genderidentiteit beschrijft hoe iemand zich voelt en wie iemand is, en kan soms losstaan van het lichaam.
Bij de meeste mensen resoneert de genderidentiteit met het lichaam. Binnen de LGBTQ+ gemeenschap kunnen gevoelens en identiteit verschillen van het geslacht. Voor buitenstaanders is dat soms moeilijk te begrijpen en kan het verleiden tot snel oordelen. Maar de beste manier om iemand te helpen is door iemand de kans te geven om gewoon zichzelf te kunnen zijn en dat te respecteren, zoals men ook mensen kan accepteren die wel resoneren met hun geslacht.
